چنگ ساز باستانی ایرانیان

قسمت اول:

چنگ گونه‌ ای ساز زهی باستانی است. در کنار ساز رود (بربت) از مشهور ترین ساز های ایران باستان به شمار می‌ آمده است. در ادبیات پارسی بسیار از این ساز یاد شده است و سیارهٔ زهره را چنگ‌ زن دانسته‌ اند.

چنگ ساز باستانی ایرانیان

در مُهری گِلین که در بین سال‌ های ۱۹۶۱ تا ۱۹۶۶ میلادی توسط دو باستان شناس از دانشگاه شیکاگو به نام‌ های پیناس دلوگاس (pinhas delougaz) و هلن کانتور (Helene Kantor) در تپه چغامیش خوزستان یافته شد و مربوط به هزارهٔ چهارم قبل از میلاد و دوران ایلامیان می‌ باشد یک نوازندهٔ چنگ منحنی را نشان می‌ دهد. این چنگ ۶ رشته دارد.

 

چنگ ساز باستانی ایرانیان

در دورهٔ ساسانی هنر موسیقی نیز در اثر تشویق شاهان رونقی به سزا یافت. در دورهٔ اردشیر موسیقی دانان طبقهٔ جداگانه‌ ای را تشکیل داده و به مقام ویژه‌ ای نایل شده بودند. در دورهٔ خسرو پرویز موسیقی پیش رفت بسیار کرد. از نوشته‌ های شاهنامه فردوسی و خسرو شیرین نظامی برمی آید که «باربد» بزرگ‌ ترین موسیقی دان این زمان بوده است. وی را مبتکر ۳۶۰ لحن موسیقی می‌ دانند.

چنگ ساز باستانی ایرانیان

از دیگر موسیقی دانان این دوره می‌ توان نکیسا، بامشاد،رامتین و آزادوار چنگی را نام برد. در دورهٔ ساسانی ۷۲ نغمه از نغمه‌ های موسیقی رواج داشته است.

از آن جمله : پالیزبان، سبزه، باغ سیاوشان، راه گل، شادباد، تخت درویش، گنج سوخته، دل انگیزان، تخت طاقدیس، چکاوک،خسروانی، نوروز، جامه دران، نهفت، گلزار، در غم، گل نوش و زیرافکن که هنوز برخی از این اصطلاح‌ ها در موسیقی امروز ما رایج است. این نغمه‌ ها از سدهٔ چهارم به بعد بیش تر می‌ شود.

چنگ ساز باستانی ایرانیان

در زمان ساسانیان برای اوستا، کتاب مقدس زردشتیان تفسیری به نام «زند» نوشتند و آن را هنگام مناجات با لحن موسیقی خواندند. شاید بتوان گفت نخستین ارتباط شعر و موسیقی ما از همین‌ جا سرچشمه گرفته باشد.

چنانچه حافظ آن را مطلع یکی از غزل‌ های معروف خود قرار داده است:

بلبل ز شاخ سرو به گلبانگ پهلوی / می‌ خواند دوش درس مقامات معنوی

و فرخی می‌ گوید:

زند و اف زند خوان چو عاشق هجر آزمای / دوش بر گلبن همی تا روز نالهٔ زار کرد!

چنگ ساز باستانی ایرانیان

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.