یک بیماری شایع زنانه: اختلال تخمدان پلی‌کیستیک - پورتال رنگی

اختلال تخمدان پلی‌کیستیک

ما در بخش سلامت پورتال رنگی سعی می کنیم مطالب بروز در حوزه پزشکی و سلامت را برای شما کاربران عزیز گردآوری کنیم و در این مقاله برای شما مطلبی در مورد بیماریهای زنان را گرداوری کرده ایم. با ما همراه باشید.

درباره اختلال تخمدان پلی‌کیستیک

دکتر زهرا رضایی*: ناباروری در زنان علل گسترده‌ای دارد ولی جالب است بدانید با درمان‌های گسترده و تخصصی در علم پزشکی تقریبا مشکل بسیاری از زنان نابارور قابل‌حل است. یکی از مشکلات شایعی که باعث تاخیر در باروری زنان می‌شود، اختلال نشانگان تخمدان پلی‌کیستیک است، به‌خصوص در مواقعی که این اختلال شدید است، بیمار باید مراحل طولانی‌تری از درمان را برای باردار شدن طی کند. به نظر می‌رسد تعداد زنان مبتلا به نشانگان پلی‌کیستیک در جامعه زیادتر شده، ولی واقعیت این است که نمی‌توان با قطعیت این موضوع را ثابت کرد.

شاید زنان نسبت به گذشته بیشتر به خود توجه و با دیدن علائم سریع‌تر به پزشک مراجعه می‌کنند و روش‌های تشخیص دقیق‌تر و علمی‌تر است. به هر حال این اختلال در بعضی از خانم‌ها وجود دارد و در صورتی که شدید باشد، مشکلات زیادی ایجاد می‌کند که یکی از آنها ناباروری است.

با توجه به بالا رفتن سن ازدواج چنین موضوعی باید جدی گرفته شود چون نشانگان تخمدان پلی‌کیستیک گاهی ناباروری طولانی ایجاد می‌کند که ممکن است زمان برای زایمان مناسب را به تعویق بیندازد. نشانگان تخمدان پلی‌کیستیک در زنان مجرد با بی‌نظمی عادت ماهانه و گاهی هم پرمویی مشخص می‌شود. البته علائم دیگری مانند دل‌درد، آکنه، افزایش وزن و… هم ممکن است وجود داشته باشد که اغلب مبتلایان با علائم آشنایی دارند ولی بعضی از مبتلایان به این اختلال بعد از ازدواج با تاخیر در بارداری مواجه می‌شوند و به این فکر می‌افتند که باید به متخصص زنان مراجعه کنند.

بیشتر بخوانید:

درمان گیاهی کیست تخمدان

نشانگان تخمدان پلی‌کیستیک یکی از مهم‌ترین علل مراجعه زنان به درمانگاه‌های تخصصی زنان برای درمان نازایی است اما باید بدانید این زنان در واقع نابارور نیستند، بلکه مشکل اصلی تخمک‌گذاری نامنظم است چون به‌طور طبیعی تخمدان باید هر ماه تخمک‌گذاری کند، در حالی که در تخمدان‌های پلی‌کیستیک، تخمک‌گذاری به هر 4-3 ماه یکبار می‌رسد که فرصت برای بارداری کاهش می‌یابد.

قدم اول برای تحریک تخمدان تجویز دارو است

این افراد حتما باید برای باروری اقدام کنند و منتظر نمانند تا خودبخود باروری رخ دهد. برای باروری باید تخمدان بیمار تحریک شود. این کار با تجویز داروی کلومیفن انجام می‌شود. البته جوابدهی خانم‌های مبتلا به تخمدان پلی‌کیستیک با دارو برای تخمک‌گذاری زیاد خوب نیست و باز هم مقاومت دیده می‌شود. برای تحریک کردن تخمدان‌ها ممکن است چند ماه این درمان تکرار شود و این احتمال وجود دارد که تخمدان بعد از مدتی به درمان با دارو مقاوم شود.

درمان بعدی تجویز آمپول است. این درمان نیز قطعی نیست و گاهی تحریک تخمدان بیش از حد انجام می‌گیرد. دارو و آمپول ممکن است باعث بزرگ شدن بیش از حد تخمدان شود.

علت شکست درمان دارویی

بعضی از بیماران شاید با مصرف یک یا دو ماه دارو باردار شوند و بعضی اصلا به دارو جواب ندهند. بررسی‌های نشان داده پاسخ به دارو به میزان چاقی، بالا بودن انسولین در گردش خون، اختلالات هورمونی و تعداد فولیکول‌های اطراف تخمدان بستگی دارد.

عوارض ناشی از داروها

تحریک بیش از حد تخمدان عوارضی دارد. بزرگی تخمدان یکی از این عوارض است که بعد از تجویز قرص ممکن است ایجاد شود ولی عوارض ناشی از تجویز آمپول بیشتر است. گاهی تخمدان آنقدر تحریک می‌شود که بیمار دچار آسیت یا تجمع مایع داخل‌شکمی، کاهش حجم داخل عروق، افزایش انعقادپذیری خون و اختلال در عملکرد اعضای مختلف بدن می‌شود که ممکن است خطرناک هم باشد. البته چنین عوارضی قابل‌پیش‌بینی نیستند و خانم‌هایی که فقط یک بار قرص مصرف کرده‌اند هم ممکن است دچار تحریک بیش از حد تخمدان شوند.

حتی در خانم‌هایی که دارویی برای تحریک تخمدان استفاده نکرده‌اند، نیز چنین عوارضی دیده شده است. گرچه عوارض را پزشک با هر بار مراجعه بیمار بررسی می‌کند ولی گاهی پزشکان ممکن است با مشاهده عوارض ناشی از دارو، درمان را قطع کنند اما این افراد نازا نیستند. درمان باید کنترل‌شده و بیمار کاملا تحت‌نظر باشد.

اگر دارودرمانی جواب نداد

گاهی بارداری با درمان‌های دارویی انجام نمی‌گیرد. در این مواقع از روش دیگری به‌عنوان کوتر کردن تخمدان استفاده می‌شود. اگر با کوتر هم تخمدان فعال نشود از روش آی‌یوآی، میکرواینجکشن و آی وی اف استفاده می‌شود. البته این درمان‌ها پرهزینه‌تر و نیازمند صرف زمان بیشتری هستند.

اختلال تخمدان پلی‌کیستیک بعد از زایمان فروکش نمی‌کند

در طول دوران بارداری اختلال تخمدان پلی‌کیستیک خاموش و وضعیت تخمدان طبیعی است. بعضی از زنان این سوال را دارند که ممکن است بعد از زایمان بیماری فروکش کند؟ در جواب باید گفت بعد از زایمان معمولا تخمدان‌ها وضعیت قبلی قبل از بارداری را از سر می‌گیرند. این اختلال تا وقتی خانم یائسه نشده همراه او خواهد ماند. یعنی اغلب خانم‌ها برای بارداری بعدی هم دچار مشکل خواهند شد و نیاز به دارو و… دارند.

اختلال نشانگان تخمدان پلی‌کسیتیک باید کنترل شود

زنان مبتلا به نشانگان تخمدان پلی‌کیستیک در صورت تمایل داشتن یا تمایل نداشتن به باروری باید تحت درمان باشند چون این اختلال عوارض زیادی بر جای می‌گذارد. عوارض طولانی‌مدت به‌دلیل وجود هورمون آندروژن بالاست. هورمون آندروژن یا هورمون مردانه باعث اختلال در ترشح هورمون‌های زنانه می‌شود و فرد را مستعد سرطان آندومتر و سرطان‌های زنانه می‌کند. احتمال ابتلا به دیابت، فشار خون بالا، بیماری‌های قلبی–عروقی و… نیز وجود دارد. به همین دلیل است که بیماران همیشه باید تحت‌نظر باشند و لازم است عادت ماهانه‌ها با درمان مرتب شوند. بهتر است افرادی که وزن بالایی دارند وزنشان را متعادل کنند و از نظر فشار خون و… نیز آزمایش‌های لازم و معاینات دوره‌ای را انجام دهند.

کوتر کردن تخمدان روش درمانی خوبی است

وقتی سطح تخمدان بزرگ‌تر از سطح عادی است و میزان ترشح آندروژن بالاست، از کوتر استفاده می‌شود. در این روش از طریق لاپارسکوپی وارد حفره شکم می‌شوند و سطح تخمدان‌ها را از چند نقطه می‌سوزانند. این کار باعث می‌شود ترشح هورمون آندروژن یا هورمون مردانه کاهش یابد. روش کوتر کردن تخمدان معمولا نتیجه خوبی دارد. بعضی از بیماران بعد از کوتر تخمدان، خودبه‌خود باردار می‌شوند.

بعد از کوتر به بیماران توصیه می‌شود 2 ماه صبر کنند. اگر در این مدت باردار شدند که هیچ ولی در صورت باردار نشدن دوباره داروی تحریک‌کننده تخمدان تجویز می‌شود زیرا دیده شده چنین بیمارانی بهتر به درمان‌های دارویی جواب می‌دهند. قبلا به جای کوتر از روش جراحی استفاده می‌شد. در این روش برشی روی شکم بیمار ایجاد می‌کردند و تکه‌ای از تخمدان خارج می‌شد. این کار با چسبندگی زیاد همراه بود ولی کوتر تخمدان روش تقریبا بدون عارضه‌ای است.

*متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ نازایی، عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی تهران

درباره شایع ترین بیماری زنان چه می دانید؟

بعضی وقت ها باید بیشتر مراقب خودمان باشیم ولی توجه چندانی به این مسئله نداریم. در حالی که همه ما به راحتی می توانیم بیمار شویم و هیچ استثنایی هم برای این موضوع وجود ندارد.

گاهی می خواهیم از ابتلا به بیماری پیشگیری کنیم ولی برعکس عمل می کنیم و به جای پیشگیری از بیماری، زمینه ابتلا به بیماری را فراهم می کنیم. بعضی وقت ها با خوددرمانی وضعیت بدتری را به وجود می آوریم و گاهی با به تعویق انداختن درمان، برای خود مشکلات زیادی را ایجاد می کنیم.

عفونت واژن یکی از بیماری هایی است که خانم های بسیاری در طول زندگی خود آن را بارها و بارها تجربه می کنند و در نگاه اول شاید عفونت واژن یک بیماری ساده به نظر برسد ولی ابتلا به این بیماری خالی از دردسر نیست و باید حتما تحت نظر پزشک درمان شود.

«دکتر عزیزه قاسمی نژاد» متخصص زنان و فلوشیب نازایی و دانشیار علوم پزشکی دانشگاه تهران نکات مهمی را که درباره عفونت واژن می خواهید بدانید، به شما می گوید.

اشتباه نکنید

عفونت واژن مثل هر بیماری دیگری دارای علائم مخصوص به خود است. مهمترین علائم ابتلا به عفونت واژن ترشحات غیرطبیعی محسوب می شود. البته باید به این نکته توجه داشت که ترشحات باید حتما با خارش یا سوزش همراه باشند، در غیر این صورت می توانند نشانه ای از تخمک گذاری طبیعی ماهانه باشند.

یکی دیگر از علائم ابتلا به عفونت واژن که خانم ها باید آن را جدی بگیرند، تغییر رنگ ترشحات است. ترشحات می توانند به رنگ های زرد، سبز و خاکستری دربیایند. حتی ترشحات بی رنگی که همراه با خارش و سوزش باشند نیز نشاندهنده ابتلا به عفونت واژن است. بوی بد هم می تواند یکی دیگر از نشانه های ابتلا به عفونت واژن باشد.

شایع ترین بیماری زنان را بشناسید

عفونت واژن یکی از شایع ترین بیماری های زنان محسوب می شود و بیشترین مراجعات خانم ها به درمانگاه های زنان و زایمان به دلیل ابتلا به عفونت واژن است. عفونت واژن با نام «واژنیت» شناخته می شود.

این بیماری در سنین 14 تا 49 سال بسیار شایع است و هر خانمی در طول عمر خود بارها و بارها می تواند به این بیماری مبتلا شود، در واقع از زمانی که تخمک گذاری در بدن اتفاق می افتد، شانس ابتلا به عفونت واژن نیز بالا می رود.

وقتی عفونت به سراغ تان می آید

گاهی اوقات دلیل خارش یا سوزش ارتباطی به عفونت ندارد که تشخیص این مسئله بر عهده پزشک متخصص است. برای مثال زنان یائسه مستعد خارش و سوزش هستند که این خارش و سوزش ناشی از عفونت نیست. زمانی که خانم ها به سن یائسگی می رسند، تخمدان های آنها عملکرد قبلی خود را از دست می دهند و هورمون هایی که قبل از یائسگی در بدن ترشح می شدند از بین می روند. نتیجه از بین رفتن ترشح هورمون ها، نازک شدن پوست است که در نتیجه این مسئله خارش ایجاد می شود و خارش زیاد، سوزش را برای فرد به وجود می آورد.

کودکان هم مبتلا می شوند؟

کودکان دختر هم می توانند همانند افرادی که به سن بلوغ رسیده اند، دچار عفونت واژن شوند که البته این مسئله در کودکان خیلی کمتر دیده می شود. زمانی که مادر بهداشت را به خوبی رعایت نکند و پوشک و لباس های کودک را در زمان مناسب عوض نکند، این مسئله می تواند باعث ابتلای کودک به این عفونت شود که علامت ابتلا به آن در کودکان نیز سوزش و خارش می تواند باشد و در صورت مشاهده این مسئله باید کودک را برای درمان نزد پزشک برد تا مشکلات جدی تری برای او به وجود نیاید.

وقتی در بهداشت افراط می کنید

برخی از میکروارگانیسم ها به شکل طبیعی در واژن همه افراد وجود دارند که این میکروارگانیسم ها با بدن انسان هم زیستی دارند. زمانی که بنا بر هر دلیلی تعداد این میکروارگانیسم ها زیاد شود، فرد دچار عفوت واژن خواهد شد. یکی از کارهایی که خانم ها را می تواند مستعد ابتلا به این نوع عفونت کند، استفاده بیش از اندازه و غیرمنطقی از دوش های واژینال و ژل بهداشتی است.

این دوش ها می توانند در برخی از افراد علاوه بر ایجاد حساسیت و آلرژی، با افزایش تعداد میکروارگانیسم های طبیعی بدن، باعث ابتلا به عفونت واژن شوند. یکی دیگر از مواردی که می تواند منجر به این نوع عفونت شود، استفاده از تامپون هاست. به همین دلیل نباید از این نوع محصولات استفاده کرد.

عفونتی که تکرار می شود

گاهی برخی از میکروارگانیسم ها (انگل عامل این نوع عفونت) به شکل طبیعی در بدن خانم ها وجود ندارد و از طریق رابطه زناشویی از همسر به فرد منتقل می شوند، در چنین شرایطی هم باید خانم و هم همسر او تحت درمان قرار بگیرند در غیر این صورت مجددا بعد از درمان، عفونت منتقل خواهد شد.

عوامل دیگر برای ابتلا

یکی دیگر از عواملی که می تواند باعث ابتلا به عفونت واژن شود، بارداری است. به همین دلیل خانم های باردار باید مرتبا معاینات دوره ای خود را انجام بدهند تا در صورت ابتلا به این نوع عفونت درمان شوند.

ابتلا به بیماری دیابت می تواند خانم ها را مستعد ابتلا به عفونت واژن به ویژه عفونت های قارچی کند. یکی دیگر از دلایل ابتلا به عفونت واژن استفاده از داروهایی است که به منظور کاهش ایمنی برای برخی از بیماران به ویژه بیمارانی که پیوند کلیه و کبد انجام داده اند، تجویز می شود.

لطفا آرام باشید

شاید خیلی از افراد تصور کنند که استرس یکی از دلایل ابتلا به عفونت واژن است، در حالی که استرس نقش چندانی در ابتلا به این نوع عفونت ندارد و فردی که دچار استرس می شود، تنها ممکن است خارش را تجربه کند که این مسئله ارتباطی به عفونت ندارد و برخی از خانم ها ابتلا به عفونت را با استرس مرتبط می دانند که این مسئله از نظر علمی ثابت نشده است.

بهداشت حرف اول را می زند

یکی دیگر از مواردی که باید مورد توجه خانم ها قرار بگیرد رفتن به اپیلاسیون است. چنانچه برای انجام اپلاسیون، بهداشت رعایت نشود، می تواند احتمال ابتلا به عفونت واژن را بالا ببرد. گرچه تاکنون گزارشی مبنی بر ابتلا از طریق اپیلاسیون گزارش نشده ولی خانم ها باید به این مسئله توجه کافی داشته باشند.

خوددرمانی را فراموش کن!

برخی از افراد برای درمان بیماری به خوددرمانی روی می آورند که این مسئله در عفونت واژن نیز دیده می شود. از آنجایی که عوامل ابتلا به عفونت واژن زیاد هستند، درمان های متفاوتی باید در نظر گرفته شوند که تشخیص نوع عامل ابتلا به عفونت توسط بیمار ممکن نیست.

برای مثال برخی از افراد تصور می کنند که با استفاده از یک پماد مخصوص عفونت با باکتری، می توانند از شر عفونت رها شوند، در حالی که عامل عفونت می تواند قارچی باشد که باید از داروهای مخصوص ضد قارچ کمک گرفت.

گاهی افراد با به تعویق انداختن درمان اصولی توسط پزشک، باعث مزمن شدن عفونت می شوند. همچنین مصرف خودسرانه دارو می تواند باعث مقاوم شدن عامل ابتلا به عفونت شود. گاهی در کنار درمان عفونت باید کارهای دیگری نیز برای بیمار انجام شود. برای مثال، در برخی موارد عفونت می تواند نشانه ای از ابتلا به بیماری های جدی تر باشد.

همچنین گاهی عفونت می تواند نشانه ای از ابتلا به تب خال تناسلی، اچ.آی.وی، سوزاک، زگیل تناسلی، سرطان دهانه رحم و … باشد. به همین دلیل پزشک متخصص زنان در کنار درمان عفونت واژن ممکن است تست پاپ اسمیر (تستی که برای غربالگری سرطان انجام می شود) و کارهای دیگری را برای بیمار در نظر بگیرد که در زمان خوددرمانی چنین مواردی از نظر دور می ماند.

درمان آسان و سریع

چنانچه خانم ها با مشاهده اولین علائم عفونت به پزشک متخصص زنان مراجعه کنند، درمان به راحتی و خیلی سریع اتفاق می افتد. درمان هایی که پزشک متخصص زنان در نظر می گیرد با توجه به عامل به وجود آورنده عفونت متفاوت است و داروها می توانند به صورت موضعی، خوراکی یا هر دو باشند.

نحوه مصرف دارو مهم است و خانم ها (و در برخی عفونت ها، همسر) باید دارو را طبق دستور پزشک مصرف کنند تا دوره درمان تکمیل شود و اثری از عفونت در بدن باقی نماند. معمولا درمان 7 تا 8 روز به طول می انجامد.

سرکه می تواند به درمان عفونت کمک کند، به همین دلیل خانم ها می توانند در یک لگن تمیز که در آن آب ولرم به همراه مقدار کمی سرکه (به صورت رقیق) ریخته شده است، برای چند دقیقه بنشینند.

اتفاق های ناخوشایند از راه می رسند

وقتی افراد درمان عفونت واژن را جدی نگیرند باید منتظر مشکلات ناخوشایند باشند. برای مثال عدم درمان برخی از عفونت ها می تواند باعث مسدود شدن یا ایجاد چسبندگی در لوله های فالوپ (لوله های تخمدان) شود. همچنین ممکن است عدم درمان، آبسه تخمدان و آسیب جدی تخمدان را به همراه داشته باشد که می تواند باعث نازایی شود.

درمان عفونت در بارداری را باید جدی گرفت چون عفونت می تواند پاره شدن کیسه آب را به همراه داشته باشد. زایمان زودرس یکی دیگر از مشکلات عدم درمان عفونت واژن محسوب می شود.

باید نباید

لباس هایی برای ابتلا به عفونت!

* امروزه سبک زندگی و نوع لباس پوشیدن با تغییرات زیادی همراه شده است که این تغییرات می تواند خانم ها را مستعد ابتلا به عفونت واژن کند. اگر می خواهید از ابتلا به عفونت واژن پیشگیری کنید، باید از پوشیدن شلوارهای تنگ و چسبان مثل ساپورت و شلوارهای جین خیلی تنگ خودداری کنید.

* یکی دیگر از مواردی که می تواند باعث ابتلا به عفونت واژن شود، پوشیدن لباس هایی است که جنس آنها نخی نیست. برای اینکه دچار این نوع عفونت نشوید نباید لباس هایی که جنس آنها پلاستیکی است، بپوشید. انتخاب یک لباس زیر مناسب نخی می تواند در این مسئله بسیار مهم باشد.

* تعویض روزانه لباس ها به ویژه لباس های زیر یکی دیگر از مواردی است که باید به آن توجه ویژه شود. لباس های خود را نباید در حمام یا روی شوفاژ قرار بدهید و حتما باید زیر نور مستقیم آفتاب یا نور غیرمستقیم آفتاب (از پشت پنجره قرار بدهید. اتو کشیدن لباس ها هم می تواند در این مسئله نقش مهمی داشته باشد و مانع از ابتلا به عفونت واژن شود.

* خشک کردن واژن با دستمال توالت باید انجام شود ولی افراط در این مسئله نیز می تواند مشکلاتی را به همراه داشته باشد و گاهی منجر به عفونت شود.

* برای پیشگیری از عفونت نباید از محصولات بهداشتی که در آنها عطر و مواد خاص به کار رفته است، استفاده کرد چون این دسته از مواد می توانند باعث ابتلا به آلرژی و گاهی فعال شدن میکروارگانیسم ها شوند.

* خانم ها هنگام شستشوی خود، این کار را از سمت جلو به عقب انجام بدهند چون مدفوع یکی از مهمترین عواملی است که می تواند منجر به عفونت در این ناحیه شود.

زندگی رنگی با پورتال رنگی