علت درد فک + روشهای درمان - پورتال رنگی

علت درد فک + روشهای درمان

بسیاری از افراد در هنگام باز کردن یا بستن دهان خود یک صدای تیک تیک می شنوند. این صدا می تواند در هنگام خوردن یا صحبت کردن برای افرادی که در نزدیکی شما هستند بسیار بلند و قابل توجه به نظر برسد. این صدای تیک تیک می تواند بسیار ناراحت کننده باشد و ممکن است همراه یا بدون تجربه ی درد باشد.

قبل از اینکه ما بتوانیم متوجه شویم که چه چیزی موجب ایجاد صدای تیک تیک مانند می شود، نیاز به درک پایه ای از ساختار یا آناتومی مفصل گیجگاهی فکی داریم. در ادامه توضیح می دهیم که چرا فک ممکن است مجموعه ای از صداهای مختلف را ایجاد کند و ارتباط این صداها با مفصل گیجگاهی فکی چیست.

مفصل گیجگاهی فکی که صدا می دهد، در صورت تداوم ممکن است آسیب غیر قابل برگشتی را در مفاصل ایجاد کند. بهتر است اقدامات اصلاحی در مراحل اولیه ی این مشکل انجام شود. در صورتی که صدای ساییدگی به گوش می رسد، این صدا نشان می دهد که وضعیت به حالت حاد رسیده است.

با گذشت زمان و هنگامی که بیمار وضعیت ساییدگی را تجربه می کند، گزینه های درمانی برای حل مشکل مفصل گیجگاهی فکی ممکن است محدود شود و به عنوان آخرین راه حل، ممکن است عمل جراحی تنها گزینه ی درمانی در دسترس باشد.

دندانپزشک شما می تواند فک هایی که صدا می دهند را بررسی کند و این مشکل و شرایط به وجود آمده ناشی از آن را درمان نماید. هر چه زودتر مشکل صدا دادن فک را حل کنید، بهتر می توانید از پیشرفت و تبدیل شدن آن به مشکلات شدیدتر جلوگیری کنید.صدا دادن فک

آناتومی مفصل گیجگاهی فکی

برای درک این که چرا مشکل صدا دادن فک رخ می دهد، ابتدا باید ساختار اصلی مفصل گیجگاهی فکی (TMJ/ مفصل تمپورومندیبولار) را بررسی کنیم. مفصل گیجگاهی فکی در واقع مفصل دو قسمتی در محل اتصال فک با جمجمه است. مفصل گیجگاهی فکی مفصل بین کلّگی استخوان فک پایین و گودی زیرواره ای (یا گلنوئید فسا) استخوان گیجگاهی در بالا است.

در میان این دو سطح، دیسک مفصلی (یا منیسک) قرار دارد. هر مفصل گیجگاهی فکی با یک کپسول فیبری پوشیده شده است. دو کپسول مفصلی وجود دارد که یک فضای مفصلی در بالا و یک فضای مفصلی در پایین ایجاد می کنند؛ دیسک مفصلی بین این دو فضا قرار می گیرد.

دیسک مفصلی از طریق مایعات سینوویال نرمی تقویت می شود که همانند یک روان کننده برای لولاهای درب، موجب نرم کردن حرکات فک می گردد. پشت دیسک از طریق یک نوار نرم بافتی به پشت مفاصل متصل می شود؛ این نوار بافتی دارای اعصاب بوده و مسئول خونرسانی می باشد.

قسمت جلویی دیسک به یک عضله ی کوچک (عضله پتریگوئیدی جانبی) وصل می شود که در طول باز شدن فک آن را به جلو می راند. رباط های دیسکی دیسک را به سر کندیل (برجستگی انتهایی استخوان) متصل می کنند.

چه چیزی موجب صدا دادن فک (مفصل گیجگاهی فک) می شود؟

اکثر صداهای مفاصل به علت اختلال داخلی (ناپایداری یا موقعیت غیرطبیعی دیسک مفصل) مفصل گیجگاهی فکی به وجود می آیند. صدای تق تق و خش خش اغلب همراه با باز و بسته کردن فک همراه است و معمولاً در انتهای حرکت فک رخ می دهد.

این صدا ممکن است درصورتی که دیسک جابجا شود و به موقعیت قبلی خود باز نگردد با قفل شدن فک همراه باشد. جابجایی دیسک و در نتیجه قفل شدن فک ممکن است زمانی رخ دهند که این مشکل درمان نشود. در بیشتر موارد صدا دادن فک یک وضعیت قابل درمان است و نیازی به انجام عمل جراحی فک وجود ندارد.

علل صدا دادن فک

عوامل متعددی وجود دارند که می توانند موجب ایجاد صدا دادن فک و مفاصل شوند از جمله:

دندان قروچه بیش از حد (ساییدن دندان ها و ساییدن دندان ها در شب)
ترومای (ضربه) حاد
فروپاشی جزئی یا آسیب رسیدن به دیسک
عدم تعادل اکلوزال (نامرتبی دندان)
اختلال عضله ی پتریگوئیدجانبی (عضلات فک به درستی کار نمی کنند)

گاهی اوقات، از دست دادن دندان خلفی یا استفاده از دندان های مصنوعی نامناسب می توانند باعث ایجاد یک بایت بیش از حد بسته شوند. این مشکل باعث ناهماهنگی قدامی دیسک در ارتباط با کندیل (برجستگی انتهایی استخوان فک) می شود و در نتیجه صدای تق تق یا خش خش به وجود می آید.

اگر مشکلاتی از نظر وضعیت قرار گیری وجود داشته باشد، ممکن است به دلیل حالت قرار گیری خلفی کندیل در فضای مفصلی، ناهماهنگی قدامی دیسک ایجاد گردد.

معمولاً علت صدا دادن فک جابجایی دیسک در فک است. مفاصل فک از جمله مفصل های گوی و کاسه ای همانند مفصل شانه هستند. دیسک غضروف در مکان خود قرار دارد و توسط یک عضله هدایت می شود. هنگامی که دیسک در طول حرکت فک می لغزد، می تواند تمام انواع صداها را ایجاد کند که اغلب آن ها به صورت صداهای تق تق یاخش خش مانند هستند.

چه زمانی صدا دادن مفصل گیجگاهی فکی یک مشکل محسوب می شود؟

مفصل گیجگاهی فکی نرمال سالم، در حین حرکت و کار کردن آرام است و صدایی ندارد. تحمل کردن و به حداقل رساندن استفاده از مفاصل دیگر در بدن که توسط آرتروز آسیب دیده اند راحت تر است. مفصل گیجگاهی فکی در هر زمانی که شما می خورید، صحبت می کیند و می بلعید در حال کار کردن است و این عملکردها 10،000 بار در روز انجام می شوند!

بنابراین، تیک تیک، تق تق و خش خش کردن مفصل گیجگاهی فکی می تواند در صورت پیشرفت روی کیفیت زندگی شخص تأثیر بگذارد. اگر چه ممکن است تیک تیک کردن با درد همراه نباشد، اما صدای واقعی ممکن است خیلی بلند باشد به گونه ای که دیگران می توانند صدا دادن فک را هنگام جویدن یا صحبت کردن شما بشنوند.

برخی از بیماران از صدا دادن فک در جمع مخصوصاً هنگام خوردن در عموم خجالت زده می شوند. با توجه به نزدیکی مفصل گیجگاهی فکی به کانال گوش، صداهای مفصل برای خود فرد نسبت به دیگران بسیار بلندتر به گوش می رسد.

علائم صدا دادن فک:

بیمارانی که مشکل صدا دادن فک دارند (و همچنین مشکلات مربوط به دیسک)، ممکن است علائم زیر را نیز تجربه کنند:

سردرد (به خصوص در هنگام بیدار شدن)
گردن درد
قفل شدن فک
دندان قروچه
درد گوش یا مسدود شدن گوش
صدای زنگ در گوش
سرگیجه

تشخیص

صدا دادن فک به تنهایی، از نشانه های بیماری مفصل گیجگاهی فکی نیست، زیرا این علامت در تعداد زیادی از افراد یک جمعیت و بیشتر در افرادی که درد ندارند، وجود دارد.

با این حال، صدا دادن فک همراه با درد یا سایر علائم بیماری مفصل گیجگاهی فکی می تواند نشانه ای از اختلال عملکرد مفصل گیجگاهی باشد و نیازمند بررسی و معاینه توسط یک دندانپزشک با تجربه و با تخصص عصبی – عضلانی است که جهت تشخیص و بررسی صداهای مفاصل با استتسکوپ به صدای مفصل گیجگاهی فک گوش دهد.

همچنین صداهای فک و مفصل را می توان با لمس و معاینه ی مفصل با استفاده از انگشتان در ناحیه آکوستیک بیرونی که به طور مستقیم پشت مفصل گیجگاهی فکی قرار دارد، مورد بررسی قرار داد. تشخیص افتراقی صدا دادن فک با بیماری های مفصلی دژنراتیو، آرتریت روماتوئید، آرتریت گیجگاهی، عفونت گوش میانی، پاروتیت و استئومیلیت فک است.

با اجرای آزمون های مربوط به بیماری مفصل گیجگاهی فکی، متخصص یا دندانپزشک با تخصص عصبی عضلانی می تواند سلامت مفصل، موقعیت بایت و رابطه بین قسمت های مختلف مفصل گیجگاهی فکی در مسیر حرکت فک ها را تجزیه و تحلیل کند.

درمان

بسیاری از بیماران به مدت چندین سال بدون درد یا مشکلات عملکردی صدا دادن فک را تحمل می کنند. صدای فک به تنهایی و بدون درد یا حرکت محدود فک یا قفل شدن فک دلیل بر اختلال مفصل گیجگاهی فکی نیست. در این موارد، درمان لازم نیست و مشاهده و بررسی اطلاعات مربوطه بهترین شیوه برای مقابله است.

مهم این است که علت صدا دادن فک را مشخص کرده و به بررسی علل بپردازید.

اگر فک شما صدا می دهد، اما این صدا دادن فک همراه با درد نیست، ممکن است نشانه ای از ابتلا به یک مشکل در حال پیشرفت باشد. اگر صداهای تیک تیک یا تق تق کردن بلندتر و تعداد دفعات آن ها بیشتر شد یا درد نیز به همراه این صداها وجود داشت، این علائم نشان دهنده ی پیشرفت مشکل است.

قفل شدن فک و بین رفتن صداهای فک نشان می دهند که دیسک قادر به حرکت در موقعیت صحیح خود نیست و نیاز به درمان سریع دارد. درمان بیماری های فک و صورت یک زمینه ی تخصصی درمان است و باید توسط متخصص مربوطه بررسی و درمان شوند.

بدون وجود علائم و نشانه های دیگر ممکن است هیچ توصیه ای برای درمان وجود نداشته باشد. اگر علائم دیگری وجود داشته باشد توصیه های درمانی شامل موارد زیر می باشند:

تمرینات مربوط به عضلات جوشی

مداخلات دارویی (تجویز داروهای ضد التهاب و آرامش بخش عضله)
مداخلات روانشناختی (نظیر مدیریت استرس و تکنیک های آرام سازی)
درمان اسپلینت (استفاده از نایت گارد)

درمان‌های خانگی برای درد فک

1ـ خوردن غذاهای نرم

2ـ از حرکات فکی وسیع جلوگیری کنید مثلا: الف) آدامس جویدن ممنوع ب) آواز خواندن با صدای بلند ممنوع ج) هنگام خمیازه کشیدن زیر فک خود را بگیرید تا زیاد باز نشود. د) سیب، هویج و خوراکی‌های سفت را گاز نزنید، آنها را به تکه‌های کوچک‌تر تقسیم کنید.

3ـ تمرین‌هایی که مفصل و عضلات فکی را در حالت ریلکس قرار می‌دهد. (دندانپزشک متخصص می‌تواند آنها را به شما یاد دهد.)

4ـ نیم ساعت ورزش ایروبیک، سه تا چهار بار در هفته می‌تواند استرس را کاهش دهد و اندروفین در بدن ترشح کند که باعث کاهش درد می‌شود.

5 ـ تکنیک‌های کاهش استرس را فرا بگیرید. حواستان باشد در شرایط استرس، دندان‌ها را به هم نفشارید.

6 ـ به پشت یا به یک سمت بخوابید. اگر روی شکم بخوابید و یک سمت صورتتان را روی بالش بگذارید، مشکلات فکی شما تشدید می‌شود.

7ـ مستقیم راه بروید، عضلات پشت گردن باید ساپورت خوبی داشته باشد.

8 ـ اگر طولانی مدت از تلفن استفاده می‌کنید، گذاشتن تلفن بین شانه و عضلات گونه، فشار زیادی بر گردن و مفصل فکی وارد می‌کند. بنابراین از هندزفری استفاده کنید.

9ـ اگر احساس درد تیز دارید، تکه‌های یخ را در حوله نازک قرار دهید و حدود ده دقیقه (بیش از 20 دقیقه نشود) در ناحیه مفصل فکی قرار دهید. اگر نیاز است هر دو ساعت تکرار کنید.

10ـ اگر درد گنگ و مبهمی احساس می‌کنید، استفاده از گرما بهتر است. با این کار خونرسانی در عضلات مفصل زیاد می‌شود. حوله‌ای را در آب گرم بخیسانید و روی عضلات ناحیه مفصل به مدت 20 دقیقه قرار دهید.

اعصاب ناحیه مفصلی, دندان درد, سندرم TMJ

اگر از این درمان‌ها نتیجه مطلوب نگرفتید:

1 ـ دارو درمانی: گاهی ممکن است بنا به صلاحدید دندانپزشک متخصص از داروهای کوتاه‌مدت یا ضدالتهاب‌ها، شل‌کننده‌های عضلانی یا ضد افسردگی استفاده کنید.

2 ـ تثبیت‌سازی با Splint : ممکن است نیاز باشد از گارد دهانی استفاده کنید. (به‌صورت کوتاه‌مدت و تحت نظر پزشک)

3 ـ درمان‌های فیزیکال‌تراپی: استفاده از لیزر سرد (اولتراسوند)، گرما و سرما درمانی و…

4 ـ تزریق بوتاکس: بی‌دردی سه تا هشت ماه برای بیمار فراهم می‌کند که نتایج آن هنوز در دست تحقیق و بررسی است.

5 ـ درمان‌های گسترده‌تر شامل درمان‌های جراحی مفصل یا استفاده از پروتز مفصلی که اگر تغییرات مفصلی غیرقابل بازگشت و علائم پایداری در مفصل مشاهده شود، ممکن است مورد نیاز باشد.

زندگی رنگی با پورتال رنگی