علت سرگیجه در سفر چیست؟ - پورتال رنگی

علت سرگیجه در سفر چیست؟

این روزها بازار سفر و گردش داغ است. برخی راهی سفر شده‌اند و عده‌ای درحال آماده کردن خود برای سفر هستند تا بتوانند در تعطیلات پیش‌رو نهایت استفاده را از هوای مطبوع بهاری داشته باشند. مسافرت چه با خودروی شخصی، چه با هواپیما، کشتی یا قطار صورت گیرد، گاهی حالت‌های ناخوشایندی را طی مسیر برای افراد ایجاد می‌کند که کام آنها را تلخ می‌کند. شاید از اطرافیان عبارت «ماشین‌گرفتگی» را شنیده باشید اما این عارضه در واقع، «بیماری حرکت» است که حین سفر و در داخل وسیله نقلیه رخ می‌دهد و گاهی آنقدر این مشکل حاد می‌شود که فرد عطای سفر را به لقایش می‌بخشد.

بیشتر بخوانید:

درمان سرگیجه

سرگیجه های ناگهانی

بیماری حرکت به حالتی اطلاق می‌شود که هنگام حرکت با وسیله نقلیه، آنچه گوش داخلی احساس می‌کند، با آنچه چشم می‌بیند، متفاوت است. در واقع، این بیماری اختلال شایعی است که در سفر با قطار، خودرو، هواپیما یا قایق بروز می‌کند و فرد با مجموعه علائمی چون تعریق و سرگیجه خود را نشان می‌دهد. علائم بیماری حرکت پیشرونده است و آنقدر به سرعت پیش می‌روند که اغلب با حالت تهوع و استفراغ همراه می‌شود.

با ماشین‌گرفتگی چه کنیم؟

افراد مستعد

با وجود اینکه زنان باردار و کودکان 5 تا 12 سال بیش از هر قشر دیگری در معرض ابتلا به بیماری حرکت قرار می‌گیرند، اما به‌طور کلی، هر فردی در طول سفر ممکن است دچار مشکل شود. کسانی که با قایق سفر می‌کنند هم به نوعی با بیماری حرکت دست و پنجه نرم می‌کنند. از عوامل پرخطری که بروز این حالت را تشدید می‌کند‌ می‌توان به استرس افراد نسبت به سفر، عدم‌تهویه مناسب فضای بسته‌ مانند داخل قطار یا اتوبوس اشاره کرد.

علل و علائم بیماری

بیماری حرکت با ترکیبی از سیگنال‌هایی که از طریق چشم‌ها و گوش داخلی به مغز فرستاده می‌شود، رخ‌ می‌دهد. اگر نمی‌توانید حرکتی را که چشم‌ها آن را مشاهده می‌کنند احساس کنید، به این معناست که مغز سیگنال‌های ارسالی را با هم اشتباه گرفته است. به گزارش «webmd»، بیماری حرکت زمانی رخ می‌دهد که یک بخش از سیستم حفظ تعادل بدن مانند گوش داخلی یا چشم و اعصاب حسی احساس کنند که بدن در حال حرکت است اما سایر قسمت‌های بدن حرکتی را درک نکنند و در واقع تناقضی بین این دو رخ می‌دهد.

به‌عنوان مثال، اگر داخل کابین کشتی نشسته‌اید، گوش داخلی امواجی از حرکت را درک می‌کند، درحالی که چشم‌ها حرکتی را ثبت نمی‌کنند. این تناقض بین حواس باعث بروز بیماری حرکت می‌شود. برخی حتی با انجام بازی‌های ویدئویی، شبیه‌سازهای پرواز یا نگاه کردن به میکروسکوپ نیز چنین حالتی پیدا می‌کنند، اما درحالی که بدن احساس حرکت ندارد.

علائم و نشانه‌های بیماری حرکت معمولا با احساس تشویش و دلهره آغاز می‌شود که با عرق سرد و سرگیجه همراه است. در برخی افراد می‌توان پوست رنگ‌پریده و افزایش بزاق دهان را به همراه سردرد و خستگی مشاهده کرد. حالت تهوع و استفراغ معمولا بعد از علائم اولیه رخ می‌دهد.

درمان و پیشگیری

درمان بیماری حرکت شامل ترکیبی از درمان‌های پزشکی، ایجاد تغییراتی در محیطی که در آن قرار گرفته‌اید مانند باز کردن پنجره خودرو و استفاده از برخی داروهای بدون نسخه است که اغلب با انجام این کارها علائم بهبود می‌یابد. «اسکوپولامین» چسبی است که پشت گوش قرار می‌گیرد تا از این طریق علائم را از بین ببرد. داروهای موسوم به داروهای ضدتهوع که علائم تهوع و استفراغ را کاهش می‌دهند در این امر موثر است. مصرف برخی آنتی‌هیستامین‌ها نیز اثرگذار است و تا حدودی باعث خواب‌آلودگی می‌شود.

مصرف این قبیل داروها تا حدی در برخی افراد اثر مثبت به جا می‌گذارد. معمولی‌ترین قرصی که برای جلوگیری از بروز علائم پیش از سفر مصرف می‌کنند «دیمن‌هیدرینات» است. اما همچنین، انجام راهکارهایی ساده در کاهش علائم بیماری حرکت تاثیرگذار است. پیش از سفر از خوردن نوشیدنی‌های کافئین‌دار خودداری کنید و در عوض، نوشیدنی‌هایی چون شربت زنجبیل را جایگزین آن کنید. در طول مسیر حتما خود را در معرض هوای تازه قرار دهید و هر از گاهی شیشه وسیله نقلیه را پایین بیاورید تا جریان باد به صورت‌تان برخورد کند. همچنین می‌توانید دراز بکشید یا سر خود را در حالت ثابت نگه دارید.

در بیماری حرکت معمولا پیشگیری از بروز علائم بسیار بهتر از توقف یا کاهش علائم است، زیرا وقتی علائم شروع می‌شوند، متوقف کردن آن کار دشواری است. اما بعد از اینکه علائم به اتمام می‌رسند، فرد حال بسیار خوبی پیدا می‌کند. برای جلوگیری از بروز علائم بیماری حرکت بهتر است تا حدی که می‌توانید از تکان دادن سر و خوردن نوشیدنی‌های الکلی یا وعده‌های غذایی سنگین و پرحجم پیش از مسافرت خودداری کنید. در طول سفرهای کوتاه‌مدت از خوردن و آشامیدن پرهیز کنید و هرگز در معرض بوهای تند عطر و غذاهای حاوی ادویه قرار نگیرید.

داخل خودرو: اگر داخل خودرو هستید، برای جلوگیری از بروز علائم در صندلی جلو بنشینید و از خواندن کتاب و مجله یا نگاه کردن به تلویزیون یا ویدئو یا گوشی همراه خودداری کنید.

داخل هواپیما: در داخل هواپیما همیشه روی صندلی‌های نزدیک بال بنشینید. پیش از آغاز سفر از غذاهای سبک و زودهضم مصرف کنید. این امر به کاهش علائم و جلوگیری از بروز حالت تهوع کمک زیادی می‌کند.

داخل کشتی یا قایق: داخل کشتی یا قایق، کابین نزدیک به میانه کشتی را برای نشستن انتخاب کنید و در وسط قایق بنشینید. خود را در معرض هوای تازه قرار دهید و سعی کنید به نقطه‌ای در افق خیره شوید.

انواع سرگیجه: سرگیجه کاذب و سرگیجه واقعی

سرگیجه به دو نوع سرگیجه واقعی (Vertigo) و سرگیجه غیرواقعی، یا کاذب (Pseudo Vertigo) تقسیم می‌گردد. در سرگیجه واقعی بیماران احساس دوران را به صورت مختلف نظیر احساس چرخش بیمار در محیط یا چرخش محیط اطراف، کشیده شدن به یک سمت و یا آمدن اشیاء موجود در محیط به طرف فرد بیان می کنند. شکایت بیمار در سرگیجه غیرواقعی به شکل احساس منگی، سیاهی رفتن چشم، سبک شدن سر، احساس پری در سر و یا ترس از افتادن می‌باشد. سرگیجه‌های واقعی نباید با عدم تعادل هنگام راه رفتن که ناشی از آسیب‌های مخچه‌ای است، اشتباه گردد .

احساس سنگینی یا سبکی سر و سیاهی رفتن چشم می ‌تواند سرگیجه کاذب تلقی شود که علل مختلفی دارد؛ از جمله این علل می توان به اختلالات فشار خون، دیابت، افت قند خون، مشکلات چشمی، عیوب انکساری، خستگی، اضطراب و استرس، ضربه به سر، میگرن، کم‌ خونی، مشکل ستون فقرات گردنی و یا در برخی موارد نشانه ابتلا به بیماری ام‌ اس یا پارکینسون به شمار آید. درمان سرگیجه بایستی با توجه به علائم و علل بروز آن انجام شود. یکی از علل سرگیجه بیماری منییر است که با وزوز گوش، کاهش شنوایی و حالت تهوع همراه است. علت این بیماری افزایش فشار گوش میانی است. منییر یک بیماری عود کننده است و متاسفانه به درمان‌ های رایج پاسخ مناسبی نمی دهد. در بخش پایانی مقاله برخی نکات مرتبط با این بیماری بیان شده است .

انواع سرگیجه از لحاظ حسی

علاوه بر دسته بندی بالا، به شکل دیگری نیز می توان انواع سرگیجه را دسته بندی کرد و آن بر اساس احساسی است که فرد در هنگام بروز سرگیجه دارد، در این قسمت انواع سرگیجه از لحاظ حسی دسته بندی شده اند.

احساس سبکی سر

احساسی شبیه به غش کردن یا از دست دادن تعادل. در این گونه سرگیجه ها، با وجود گیجی و منگی، اما خبری از احساس چرخش محیط به دور سر نیست. احساس سبکی سر معمولا با دراز کشیدن بهبود یافته و یا کاملا از بین می‌رود. اگر احساس سبکی سر شدید شده ممکن است باعث احساس غش کردن و یا سنکوپ شود. گاهی اوقات ممکن است در هنگام سرگیجه، فرد دچار حالت تهوع و یا استفراغ شود .

دوران سر یا Vertigo

سرگیجه دورانی معمولاً نتیجه یک تغییر ناگهانی یا موقتی در فعالیت ساختارهای تعادلی واقع در گوش داخلی (سیستم دهلیزی) یا اتصالات ساختارهای تعادلی موجود در مغز روی می دهد؛ این اتصالات حرکت و تغییرات در وضعیت سر را حس می‌کنند. برخاستن از حالت نشسته یا حرکت سبب تشدید این نوع سرگیجه می‌شود. هرچند برخی اوقات سرگیجه دورانی آنچنان شدید است که سبب بروز تهوع، استفراغ و عدم تعادل می‌شود، اما معمولا این مشکل به صورت طولانی مدت اتفاق نمی افتد و در طول چند هفته بدن نسبت به عامل بروز سرگیجه سازگار می شود .

علائم سرگیجه

در این قسمت به بیان چند مورد از علائم سرگیجه می پردازیم. سرگیجه معمولاً می تواند به طور خاص به صورت یکی از احساسات زیر بیان شود :

احساس کاذب حرکت یا چرخش
سبکی سر یا احساس غش
از دست دادن تعادل یا عدم تعادل
سایر احساسات مانند شناور بودن یا سنگینی سر

تعدادی از بیماری های زمینه ای می توانند سبب بروز این مشکلات شوند. برخی از این بیماری ها سبب بروز اختلال در سیگنال هایی می شوند که توسط مغز از یک یا تعداد بیشتری از سیستم های حسی دریافت می شوند :

چشم ها که به انسان کمک می کند تا محل قرارگیری بدن در فضا و چگونگی حرکت آن را تعیین کند .
اعصاب حسی که پیام هایی را درباره حرکات و حالات بدن به مغز می فرستند .
گوش داخلی که دارای حسگرهایی برای کمک به تشخیص ثقل و حرکت عقب و جلو می باشد.

زندگی رنگی با پورتال رنگی